اسکارلت یا ملانی؟

"ر" با حرارت تمام از مهمانی پسر جوان یکی از سرمایه داران بزرگ کشور می گفت و محل و لباس و پذیرایی و ماشینهای مهمانان را توصیف میکرد و میگفت با این پسر دوست نمی شود چون دختر های دورو بر پسر همه ماشینهای مدل بالا دارند و بسیار زیبا و شیک پوش اند و ...

با تعجب از "ر" پرسیدیم چه ربطی داره؟ تو هم زیبایی، هم مهربان و دوست داشتنی!

اما "ر" با اطمینان می گفت:بسیار زیباتر از من هم برای این پسر پیدا میشه،اونم نه با پراید،با بنز و بی.ام.و

و ما باز تعجب می کردیم و همه در این فکر که:"آیا آنهایی ک بنز و بی.ام.و دارند از "ر" دوست داشتنی تر هستند؟

***********************************

واقعیت این است که یک معامله ساده در حال انجام است،زیبایی و جذابیت در مقابل پول و نفوذ.

تجمل در مقابل تجمل.حتی اگر عاریتی باشد.

اما این اصلا ظالمانه نیست،چرا که هر دو طرف معامله کاملا راضی اند و هر روز هم بیشتر و بیشتر برای هم بازار گرمی میکنند

در این میان تنها چیزی که برای "ر" اهمیت نداشت چیزهایی بود که برای به دست آوردن شان زحمت کشیده بود.تحصیلات اش،باورهایش،سرمایه های اجتماعی اش. و البته در بازاری که او در حال معامله است اینها چندان خریداری هم ندارد.معامله گران در این بازار ماشین پدرتان یا زیبایی خدادادی شما(یا حتی محصول جراحی های زیبایی)را به  آنچه خودتان به دست آورده اید ترجیح میدهند.و البته شما هم.

و این رقابتی است که اگر وجود کسی را بگیرد او را سراسر غرق خواهد کرد و معیارهای کاملا استاندارد شده خود را مثل عینکی برای انتخاب و ارزشگذاری به چشمها خواهد زد. هر چیز امتیازو ارزش خاص خود را دارد:مدل های مختلف ماشین،محل سکونت،مارک لباس،زیبایی صورت،جراحی ها،اندام،میزان سکسی بودن،کیفیت مهمانی ها و...

                                              **************************************

در رمان "برباد رفته" شاهکار جاودان مارگارت میچل خواننده با دو شخصیت اصلی زن سرو کار دارد "اسکارلت" و "ملانی" که اولی بسیار زیبا و جذاب و البته باهوش است و از این زیبایی خود در جذب مردان بسیار استفاده می کند و از اینکه مردان زیادی را مغلوب جذابیت خود کند لذت می برد.و هم از این راه است که به ثروت آنان نیز دست میابد. و دیگری زنی ست آرام با خصوصیات اخلاقی خاصی که بزرگ منشی،فداکاری و صداقت از آن جمله است.وی از این طریق است که مردان و زنان را تسخیر میکند.او می تواند بدون متوسل شدن به زیبایی خود که اتفاقا از آن برخوردار هم هست بسیار معتبر و مورد توجه باشد.

اکثر زنانی که این رمان را خوانده اند در اول دوست دارند اسکارلت باشند.زنی که با کمی شیطنت و عشوه مردان را به دور خود جمع میکند.اما اکثرا در آخر به این نتیجه می رسند که برای همیشگی بودن باید ملانی باشند و این ملانی بودن است که در زندگی راه گشا است.

شکی نیست که همه نوع بشر زیبایی را تحسین میکنند و برای به دست آوردن آن تلاش میکنند اما تلاش برای زیبایی و محبوبیت امروز یکی از آن اهدافی است که کم کم نقش وسیله را بازی می کند عوض کردن ظاهر به هر صورت و با جراحی و میکاپ شاید برای ما ظاهر زیباتری را به ارمغان آورد اما بدون شک رسیدن به این ظاهر زیبا فقط برای این نیست که جلو آینه از دیدن خود لذت ببریم بلکه توجه و تحسین دیگران یکی از دلایل اصلی تلاش ما محسوب میشود.چراکه همه آدمها ابتدا می خواهند اسکارلت باشند و این اسکارلت بودن مسائل دیگری را هم با خود همراه دارد واز آن جمله تامین زندگی و جذب سرمایه به واسطه زیبایی است،(نه به واسطه هیچ تلاش دیگری،فقط با زیبایی ظاهر) ُ در حالی که ملانی بودن مستلزم تلاش برای ساختن است و صبوری در این راه. خب مسلما کمتر کسی است که دومی را انتخاب کند.مگر اینکه از زیبایی بهره ای نبرده باشد.اما این قدم اول است و همه اسکارلت ها یکروز از این رویه خسته خواهند بود و آن زمانی است که می فهمند زندگی چیزهای مهمتری هم به آنها داده ولی هیچکس آنها را ندیده یا خودشان فرصت دیدن اش را به کسی نداده اند.هیچکس در دراز مدت از از ناپایداری ها لذت نخواهد برد.

اما چند درصد ما واقعا دوست داریم ملانی باشیم؟آیا این یک شعار است و پاسخگوی شرایط زندگی امروز نیست؟ اما من فکر میکنم همه اسکارلت ها یکروز به ملانی بودن نیاز خواهند داشت در حالیکه ملانی ها به واسطه بی نیازی درونی خود هرگز نیازی ندارند اسکارلت باشند.آنها هرگز تنها نخواهند بود حتی وقتی دیگر زیبا نباشند اما اسکارلت یکروز تنها خواهد شد و دیگر خودش هم به زیبایی اش اهمیتی نخواهد داد.او برای نجات خود باید پخته ُ صبور و باوقار شود.

                                    *****************************************************

کنش ها و واکنش ها به طور متقابل رفتار اجتماعی را شکل میدهند.اما در دراز مدت این واکنش ها هستند که رفتارها و عادت های اجتماعی را شکل داده وتثبیت میکنند.کنشی که مدتی بی جواب بماند و یا با واکنش منفی روبرو شود کنش مرده و بی اثر است و از گستره رفتار اجتماعی حذف خواهد شد.بنابراین همه مناسبات اجتماعی با تقویت روبرو می شوند که به حیات خود ادامه می دهند.

تا زمانی که "ر" و "ر"ها خود را در معرض قضاوتهایی قرار میدهند که حتی خودشان هم با آن موافق نیستند در واقع پذیرای کنشی هستند که خود، عامل تقویت آن هستند. هیچ رفتار شکل گرفته اجتماعی را یک شبه نمی توان تغییر داد.اما میتوان آن را تقویت نکرد.معامله دو طرفه ای که همه اینروزها با آن درگیر هستیم و هر کدام هم از یکسو آن را تقویت میکنیم هم یک رفتار شکل گرفته و تقویت شده است که برای تغییر باید واکنش ها در مقابل آن از هر دو طرف شکل دیگری به خود بگیرد.(اگر لزومی برای تغییر احساس شود)

اینک زمان رفتن است

هر یک از ما به راه خود میرود:

من به سوی مرگ

شما به سوی زندگی!

کدام یک بهتر است؟

تنها خدا می داند...

                                    سقراط

یکی از موضوعاتی که اکثر شاعران و نویسندگان و فیلسوفان درباره آن داد سخن سر داده اند و هر چند کوتاه درباره اش نوشته یا گفته اند "مرگ" است ."مرگ" از آن موضوعاتی است که بشر هیچگاه بر سر اش به فلسفه یا نگاه واحدی دست پیدا نکرد.انسانها هر کجای دنیا و با هر فرهنگی گه زندگی کنند نگاه خاصی به مرگ خواهند داشت.

باورهای مذهبی،باورهای سنتی،ایدئولوژی و نوع زندگی هر فرد بر نگاه او به مرگ تاثیرگذار خواهد بود.

آیا مرگ پایان همه چیز و نابودی جسم و روان است؟

آیا مرگ شروع یک زندگی دوباره است؟

آیا مرگ آغاز رهایی است؟ یا آغاز عذاب؟

بی شک نوع باورما نسبت به "مرگ" روی زندگی مان در این دنیا اثر گذار خواهد بود و هر دوی اینها روی چگونگی مرگ ما اثر گذار خواهد بود.

"ویلیام والاس" آزادی خواه ایرلندی که ارتش ایرلند را متحد کرد و در جنگهای پی یا پی ایرلند را به استقلال رساند در نطقی که برای جنگجویان خود میکرد همیشه متذکر میشد که پیش از جنگ به زندگی دیگری فکر کنند:"اگر درباره ورود به جنگ شک دارید به این فکر کنید که اگر برای آزادی سرزمین تان نجنگید و زنده بمانید سالهای بیشتری زندگی خواهید کرد اما همه سرانجام روزی در بستر مرگ خواهید افتاد و آنزمان حسرت مرگ در میدان را خواهید خوردو خواهید دید ارزش اش را نداشته این افتخار را از خود بگیرید"

سامورایی ها یا همان مبارزان سنتی ژاپنی که قوانین خاص منش و مبارزه را توامان دارا بودند مرگ شرافتمندانه را فقط مرگ با شمشیر می دانستند شوالیه ها مرگ روی اسب را افتخار میدانستند و بسیاری از ورزشکاران در رشته های مختلف ترجیح میدهند در میدان ورزش خود بمیرند(آلوارن قهرمان صخره نوردی دنیا آرزو دارد از ارتفاع سقوط کند و لاموراک قهرمان شیرجه المپیک آرزو دارد در آب بمیرد)

اما بسیاری از آدمها نمی خواهند حتی یک لحظه به مرگ بیندیشند چه رسد که به چگونه مردن فکر کنند این انسانها دو دسته اند :یا ترسی از مرگ ندارند و آن را یکبار برای همیشه قبول کرده اند یا آنقدر از مرگ در هراس اند که ترجیح میدهند فقط به زندگی بیندیشند.  وارد این بحث نمی شوم که کدام فرهنگ و ایدئولوژی است که انسانها را به سوی پذیرفتن مرگ سوق میدهد اما به هر حال پذیرفتن مرگ (چه به معنی پایان همه چیز،چه به معنی زندگی دوباره)یک نتیجه مهم برای همه بشریت به همراه دارد و آن انتخاب نحوه زندگی است.شاید اصطلاح خوبی نباشد اما منظور مرا خوب بیان میکند:"قیمت زندگی"

همه آدمها حداقل یکبار در زندگی در شرایط برد و باخت قرار میگیرند.گفتن یا نگفتن یک حقیقت،ایستادن در مقابل سلطه،انتخاب بین عقل و احساس،و از همه مهمترانتخاب بین مرگ و زندگی.واقعیت این است که بسیاری از ما انسانها در همین لحظه در حال کلنجار با این انتخاب هستیم چراکه"قیمت زندگی" بسیاری از انسانها در سراسر دنیا اکنون از مرگ بسیار کمتر است اما ما انسانها اکثرا زندگی بی قیمت را به مرگ با ارزش ترجیح میدهیم.استانداردهایی که برای زندگی سالم انسانها تعیین شده از جمله همه پیمان نامه ها و توافقات بین المللی ساخته و پرداخته خود بشر است اما تنها درصد اندکی از بشریت از همان استانداردهایی که به دست خودشان تعیین شده برخوردارند.

بشر سالها در بردگی و اسارت زندگی گذراند و برای کشته نشدن و اعدام نشدن و ترور نشدن بود که همه این رنجها را تحمل کرد،میلیون ها انسان به این گونه زندگی کردند و سرانجام هم همه به آغوش مرگ رفتند.بسیاری از اردوگاههای کار که در طول تاریخ و در نقاط مختلف جهان سالها بر پا بوده.مملو از انسانهایی بوده که جز زندگی چیز دیگری  در دست نداشتند.اما چرا هر یک تفنگدار میتوانسته 50 تا 60 نفر را کنترل کند؟چون آنها حاضر نبودندتنها داشته خود را با مرگ معاوضه کنند.گرچه همه سرانجام مردند.اما نه در شورش و در تلاش برای آزادی ، بلکه از ضعف و گرسنگی و بیماری.انسانها با اینکه حاضر نیستند زندگی در دست را با هیچ چیز عوض کنند اما حاضر هم نیستند برای بهتر شدن اش تلاش کنند فقط آنرا می خواهند حتی با خفت و سرافکندگی و اینجاست که ارزش و زیبایی مرگ رخ می نماید.

چه بسا در این معامله یا شاید مبارزه گاه به جای مرگ زندگی بهتر حاصل شود.

                                               ***********************************

بشر همواره از ارزش و زیبایی زندگی داد سخن سر داده است اماچرا زیبایی و ارزش مرگ همیشه نادیده گرفته شده؟

گاهی مرگ بسیار برتر از زندگی است. مرگ میتواند یک زندگی رقت انگیز را زیبا و با ارزش کند.مرگ میتواند فریاد حقایقی باشد که سالها زندگی نمی تواند آنها را بیان کند. گاهی یک مرگ سالها در خاطر زندگی ها جاری میماند.

در این میان یک چیز مسلم است و آن اینکه همه می میریم اما نه مثل هم.مرگ بعضی از انسانها با ارزش تر از سالها زندگی انسانهایی است که برای چند سال بیشتر زنده بودن همه ارزشهای خود را فدا کردند. مرگ با افتخار به اندازه زندگی با افتخار ارزشمند است.

("انسان معجزه یی ست هنگامی که زانو نمی زند،انسان معجزه یی ست هنگامی که میگوید: نه!    " از کتاب یک مرد"اوریانا فالاچی")

ارغوان! شاخه هم خون جدا مانده من،آسمان تو چه رنگ است امروز؟

در آستانه سال نو من به دوستان بسیاری می اندیشم.به آنهایی که صمیمی تر و هم داستان تر اند و به آنهایی که عزیزاند اما نه چندان

نزدیک.برای همه رویاهایی زیبا در سر دارم.همه را شاد میخواهم.همه را آنطور که می خواهند باشند می خواهم.

بعضی ها همین حوالی اند و گهگاه با هم دیدار می کنیم.بعضی در شهرهای دیگر و دوستان عزیزی هم بسیار دورتر از اینها.

قلب ام برای همه شان،برای شادی و سلامتی و آرامش شان می تپد.برای شاد بودن شان چه در وطن و چه در غربت

اما میخواهم برای سال پیش رو بهترین آرزوی خود را برای دوستانی داشته باشم که بسیار دلتنگ و چشم به راهشان هستم

عزیزانی که میتوانستند همین حالا در کنار خانواده خود یا در آنسوی مرزها در بهترین شرایط و بهترین دانشگاه ها باشند.

میتوانستند در آرامش و شاید کمی بی خیالی روزگار بگذرانند اما ...خفتگان را گر سبکباری خوش است شبروان را رنج بیداری

خوش است

به امید آزادی دانشجویان در بند

                            بهارا ببین تا چه پرورده ایم                         ز خون دل خود گل آورده ایم

سوزی های مکرری حاصل می شود که نتیجه" سازه های شخصی" بوده اند، اما مثل همیشه فرد را راضی نکرده اند.

افرادی که سازه های افراطی" آینده نگری و برنامه ریزی در همه امور" در آنها تثبیت شده بیش از هر کسی در چنین شرایطی درمانده

خواهند شد،چرا که سازه های ذهنی آنان هرگز اجازه بهره مندی از"حال" را به آنان نداده و همه انرژی و تمرکز آنان را معطوف آینده کرده،

بی آنکه تضمینی برای آن" آینده آرمانی" وجود داشته باشد.

"آینده"،رویای شیرینی است که اکثر انسانها برای آن زندگی میکنند و به فرزندان خود هم یاد میدهند برای "موفق و خوشبخت" بودن

اینگونه باشند."اینده"باوری" امن" است که انسانها به آن پناه می برند و در پناه آن "حال "را از دست می دهند یا به عبارتی "زندگی

درحال" را حتی اگر دلخواه و ایده ال شان باشد فدای زندگی در آینده ناشناخته و مبهم میکنند.آینده ی دوری که حتی شاید هیچگاه

نتوانند در آن زندگی کنند!

رویای امنیت همواره بعنوان یک سازه شناختی قوی بین نسل ها تثبیت شده و می چرخد و در مسیر خود افراد پشیمان و درمانده

بسیاری را بر جای می گذارد.انسان ها با ساختن اصول و قواعد خشک برای خود و حتی تثبیت آن اصول در زندگی فرزندان خود موهبت" 

زندگی جاری در لحظه ها" را از خود واطرافیان شان دریغ میکنند.

این پدیده در جوامع سنتی که به افراد اجازه ابراز خواست ها و دیدگاه های نو داده نمیشود بیش از دیگر جوامع قدرتمند است در این

جوامع به جای اینکه سازه ها بوسیله نیازهای افرادشکل بگیرند افراد با سازه های موجود شکل می گیرند و مسئول حفظ آنها هستند.

در نهایت افراد پس از سالها زندگی طبق سازه های شناختی القا شده به ذهن شان یک روز می بینند آنگونه که خواسته اند زندگی

نکرده اند و سالهای زندگیرا از دست رفته و تلف شده می بینند چرا که همواره در پی تبعیت از اصول شناختی بسته و خشکی بوده اند

که چه بسا انتخاب خودشان هم نبوده است.

پیش از اینکه به دنیا بیایند نام و مذهب و ملیت داشته اند و خوب ها و بد ها تعیین شده بودند.حتی نعیین شده بوده چگونه خواب ببینند

و چگونه عاشق شوند.

شاید اگر آنان "در لحظه زیسته بودند" احساس امنیت و رضایت بیشتری می داشتند و نیازی هم نبود به آینده ای ییندیشند که روزی

مانند "حال" از دست میرود.

سرنوشت اکثر انسانها مانند سرنوشت خانواده و اطرافیان شان خواهد بود اما افسوس که این انسانها همان الگو را هم پس خواهند

داد و فرزندان شان را هم به اجبار با سازه های خود همراه میکنند .فرزندان با سازه های شناختی چند صد ساله والدین خود همراه

شده و طراوت،هیجان و رهایی خود را در این زندگی خشک و از پیش ساخته تباه میکنند.نه فرصتی برای تجربه،نه برای خلاقیت،نه برای

خود بودن.اما کی و کجاست زمان رهایی از سازه های دیگران؟

                                                      دنبال پرنده مان نرویم

صفحه اول

فریبا وفی در رمان پرنده من از پرنده ای میگوید که سرنوشت هر انسانی را رقم می زند.پرنده هر کس،هر کجا بنشیند صاحب خود را به همان نقطه و شرایط میخواند و راه گریزی نیست.

                                                     **************

پرنده ما مثل پرنده داستان وفی سرنوشتی را برایمان رقم میزند که نقش هایش را خودمان تعیین نکردیم و چه بسا به خوبی از عهده شان بر نمی آییم،شاید بسیاری از ما پس از سالها تعقیب پرنده مان،سرانجام از خود بپرسیم آیا این بار هم باید بروم؟

                                             ***********************

یکی از افسانه های کهن ایرانی "قصه بخت" است.داستانی شیرین و بسیار کهن که روایتگر سفر طولانی یک قهرمان برای  یافتن "بخت" و پرسیدن آینده از زبان اوست.مسافر در راه با انسانها و حیوانات بسیاری هم صحبت میشود و برای آنها از  "بخت" و دست او در سرنوشت می گوید و همه مخاطبان هم از او یک خواهش دارند:"سرنوشت ما را هم از بخت بپرس".

مسافر بعد از دیدار با بخت باز میگردد و "سرنوشت محتوم" همه مخطبان را به آنها می رساند.

***************************

صفحه دوم

درمقدمه کتاب عکس"ایران،سرزمین افسانه ای" یکی از عکاسان گروه مینویسد:همه جای ایران زیبا و پر از جاذبه های عکاسی است .آدم نمیداند کدام را انتخاب کتد و از کدام بگذرد اما به هر حال دل هر کس یک جا را می گیرد و هر کس به دنبال عشق و جاذبه خاص خود اش می رود،سرانجام آن جایی زیبا تر است که دل آدم پسندیده باشد:

"گفت معشوق به عاشق کای فتی

تو به غربت دیده ای بس شهرها

پس کدامین شهر ازآنها خوشتر است؟

گفت:آن شهری که شهر دلبر است"

***

پرنده هر کدام از ما سالها ما را با خود میکشد و از جایی به جایی دیگر می برد.اما این فقط پرنده ما نیست که پای حرف دل ما نمی نشیند ُاکثر ما نه تنها تسلیم بال زدن های پرنده خود هستیم بلکه ناچاریم مسیر پرنده اشخاص دیگری را هم دنبال کنیم. گاه سالها به دنبال پرنده دیگران هستیم و هر کجا او میرود ما هم رهسپار میشویم

همیشه پرنده ها محیط تازه و پر آب و دانه را تعقیب نمی کنند،گاهی پرنده مان در وادی خشکی مینشیند و تاوان خشکی و برهوت اش را صاحب اش  باید پس دهد،گاهی به قلب دسته های بزرگ پرنده میزند و زخمی و شکست خورده میشود،گاهی هم که عاقل و سر به راه میشود تا میخواهد خودی نشان دهد پرنده ای پیش از او تصمیم می گیرد و پرواز میکند.

ما اکثر عمرمان را به دنبال پرنده دیگری طی میکنیم،پرنده پدر،پرنده مادر،پرنده همسر،پرنده فرزندان و...

حکایت ما و پرنده هامان عکس عینیت هاست،پرنده مان در قفس ما نیست،ما در قفس او هستیم.

ما در مقابل پرنده هایی که احاطه مان کرده اند تنها یک راه داریم:فراموششان کنیم.آنها بی ما زنده نخواهند ماند.

پرنده هایی خواهند بود سرگردان و بی هدف که دیگر کسی به دنبال رد شان نمی رود.

خودمان پرنده خودمان میشویم و به آنجایی پرواز میکنیم که سالها پرنده مان گم اش کرده بود.